Informaaters Xander Roozen en Bas Evers doen verslag van hun belevenissen in Berlijn tijdens UXCamp Europa 2010 (29-30 mei jongstleden).

Afgelopen weekend reisden we af naar Berlijn waar op de Humboldt Universität UXCamp Europe 2010 werd georganiseerd.

Vooraf wisten we niet zo goed wat we moesten verwachten. Het idee van een -nota bene gratis- BarCamp, overgewaaid uit de Verenigde Staten, sprak ons wel aan. BarCamp.org definieert zo'n 'nonferentie' als volgt: "(...) een ad-hoc bijeenkomst geboren uit de wens te delen en te leren in een open omgeving; een intensief evenement met discussies, demo's en interactie vanuit de deelnemers, die de belangrijkste spelers zijn." Met User Experience als onderwerp en zo'n vrije opzet kon er van alles gebeuren.

Maar liefst 400 mensen hadden zich aangemeld voor UXCamp Europe 2010, 200 uit Duitsland en 200 uit de rest van de wereld. We hebben veel Duitsers, Zwitsers, Oostenrijkers gezien, maar ook Oost-Europeanen, Engelsen en één Nederlander: Yohan Creemers (organisator van Design by Fire). Het leek de bedoeling om Duits- en Engelstalige sessies te gaan doen, maar dat is er niet van gekomen. Ze waren allemaal in het Engels.

Zaterdagochtend werden alle mensen in een grote collegezaal gestopt. Iedereen die iets wilde gaan doen die dag (zo'n tien procent van de deelnemers) werd naar voren geroepen voor een korte 'sales pitch'. Handen in de lucht wie het wat leek. Op basis daarvan werden alle sessies verdeeld over acht zalen met wisselende capaciteit. Binnen een half uur stond er een veelbelovend schema op het bord. Zondag hetzelfde recept.

Tijdens de sessieverdeling liepen off- en online mooi door elkaar. Terwijl er sprekers toelichtten en mensen hun interesse lieten blijken door de hand op te steken, kwamen via MacBooks en iPhones de laatste UXCamp-updates voorbij op de twitterwall (#uxce10), werd er opgeroepen massaal in te checken op Foursquare, werden er foto's geplaatst op de speciale Flickr-groep, etc. Om dit allemaal mogelijk te maken was er door het hele pand een supersnelle wifi-verbinding beschikbaar.

Een overzicht van wat we hebben gezien en gehoord

Bibliotheekwetenschapper Elke Greifeneder begon de conferentie met de boodschap: lang niet iedereen op de wereld heeft toegang tot informatie - helemaal geen internettoegang of alleen een inbelverbinding. Ook in de dorpjes rondom Berlijn wordt er nog ingebeld, zo bleek vanuit de zaal.

Een ander punt dat Greifeneder aanstipte viel niet goed bij de aanwezige ontwerpers. Ze klaagde over het gebrek aan helpinformatie op websites en het gebrek aan kennis van het medium internet bij zijn gebruikers. De deelnemers waren van mening dat een goed ontworpen, bruikbare site zichzelf uitlegt en dat je geen televisiewetenschapper hoeft te zijn om toch van programma's te genieten.

De presentatie die volgde 'blew everybody’s socks off'. Eric Reiss blies een presentatie tijdens EuroIA 2007 nieuw leven in onder de titel "How the Ad Industry Thinks: A Politically Incorrect Review". Reiss, een begenadigd spreker, gaf vele voorbeelden van effectieve en niet-effectieve reclamecampagnes, waarbij hij mooi liet zien hoe traditionele ideeën over adverteren online niet werken. Grappig genoeg is contentstrategie in dit verband al een eeuw oud. Zijn presentatie is zeer de moeite waard.

Twee Noorse knapen van bruikbaarheidsbureau Netlife Research gaven een praatje over contentstrategie. Ze lieten zien hoe ze de goede ideeën van Kristina Halvorson (dame met een Noorse achtergrond) in de praktijk brachten met bijvoorbeeld taartdiagrammen om je manager te overtuigen dat de content aan een opschoon- en verbeteractie toe is. Mooi te zien dat contentstrategie, toch een beetje oude wijn in nieuwe zakken, op deze manier tastbaar wordt gemaakt voor leken.

Een van de leukste sessies werd gegeven door psychologe Claire Rowland die inging op de psychologie van creativiteit. Nadat ze zich had opgewonden over 'user experience designers' die lukraak allerlei wetenschappelijk onderzoek aanhalen om hun ideeën te ondersteunen kwam ze met een historisch overzicht van onderzoek naar persoonlijkheidskenmerken van creatievelingen, de staat van 'flow' waarin je het creatiefst bent en ten slotte wat tips om je inspiratie beter te laten stromen. Prachtige slides ook. Rowlands sessie was een voorbeeld van iets wat een regulier congresprogramma misschien niet gehaald had, maar in een barcamp helemaal tot zijn recht komt.

In dezelfde categorie viel een presentatie van fotograaf Martin Storey, die door Ghana en Oeganda is getrokken om vast te leggen hoe telefonie en internet Afrika aan het veranderen zijn. Grappige anekdote: als je een Afrikaans Nokia-toestel klaarmaakt word je gevraagd welk geloof je aanhangt, christendom of islam. Andere opties zijn er niet. In beide gevallen krijg je automatisch een herinnering aan bijbehorende religieuze feestdagen en oproepen tot gebed. Het schijnt dat er uitgebreid gebruikersonderzoek aan te pas is gekomen.

Onze verborgen informatie-architectuur

Zaterdag 17:00 uur was het onze beurt met 'Hidden IA', over structuur aanbrengen in user-driven websites. Xander begon met een theoretisch stuk, Bas liet een praktijkvoorbeeld zien van een site die een mooie balans heeft tussen vrije invoer en 'stiekeme' structurering: Discogs, een soort Wikipedia voor muziek met een marktplaats. Er werden na afloop veel vragen gesteld en het verschil tussen taxonomie en 'folksonomy' bleek een 'hot topic' bij de 40 deelnemers. Je hebt niet zoveel aan onze slides zonder het verhaal erbij, maar ze staan niettemin op Slideshare.

Zondag begon met een samengeraapt verhaal van de Zwitser Remy Brättler onder de noemer 'Emotional Web Design'. Veel voorbeelden van humoristisch bedoelde webpagina's en manieren om een gebruiker het gevoel te geven dat zij/hij persoonlijk wordt aangesproken. Al met al een beetje dun. Hij maakte zich overigens schuldig aan de ergernis van Claire Rowland door er een psychologische pyramide bij te halen. Voor wie de preso toch wil zien.

Carmen Fehrenbach organiseerde een workshop over kennisdeling binnen bedrijven. De groep werd opgedeeld in mensen die vonden dat hun bedrijf goeie methodes had om kennis te delen en een groep die dat niet vond. Beide groepen maakten vervolgens een 'mind map': welke hulpmiddelen kun je gebruiken, wat voor kennis kun je delen, wat voor bedrijfscultuur hoort erbij? Het resultaat is hier te zien. Cultuur bleek toch de doorslaggevende factor: openheid en de mogelijkheid zich te ontwikkelen, ook zonder direct geldelijk gewin voor het bedrijf.

Auteur Mark Melnykowycz organiseerde een sessie over het verschil in gebruikerservaring tussen boek en ebook. Leuke discussie, maar het leek er een beetje op alsof de presentator de deelnemers al het werk wilde laten doen, terwijl het werd aangekondigd alsof hij een goed verhaal ging vertellen. Conclusie: ebook biedt allerlei -sociale en gelokaliseerde- mogelijkheden waar traditionele uitgevers nog niet aan willen.

Na de sessie van Mark zijn we naar huis gegaan. We hebben nog een sessie gemist van Tom Allison met het nieuwsgierigmakende element zombie personas en een tweede presentatie door Eric Reiss, dit keer een herhaling van een eerder verhaal over service design in webland. (We vermoeden dat hij die hierop heeft gebaseerd.)

We kijken terug op een enorm inspirerend evenement. De op het oog losse opzet bleek bedrieglijk. Alles was strak georganiseerd en ingesteld op UX'ers. Als er volgend jaar ergens in Europa opnieuw een UXCamp wordt georganiseerd gaan we heel graag weer. Voor alle UX-ontwerpers in Nederland en daarbuiten is UXCamp Europe een echte aanrader.