Informatie die is opgesteld om mensen hun activiteiten optimaal te laten uitvoeren heet technische informatie. De kwaliteit van deze technische informatie wordt steeds belangrijker voor bedrijven die technische producten en diensten aanbieden. Of het nu gaat om een ponsmachine of mobiele telefoon, de techniek wordt ingewikkelder, de consument stelt steeds hogere eisen en de concurrentieslag wordt niet alleen gewonnen met een betere prijs- kwaliteitsverhouding, maar ook door een betere ondersteuning van gebruikers. Tijd dus om te gaan ontwerpen voor mensen ('gebruikers'); het onderwerp van de conferentie van STIC ('Studiekring voor Technische Informatie en Communicatie'), vrijdag 24 oktober j.l. in Utrecht.

Code Rood

Het begrip technische informatie kan strikt worden opgevat als informatie over techniek. In ruimere zin wordt onder technische informatie verstaan: specialistische informatie op een bepaald gebied die gebruikers nodig hebben voor praktische doelen. Bijvoorbeeld over het weer. Stel, je gaat op vakantie naar Noorwegen en je hebt geen idee wat het weer daar is. Meteoalarm biedt dan uitkomst en Frank Kroonenberg vertelt over de achtergrond van de website meteoalarm.eu.

Op de Meteoalarm-site waarschuwen vijfentwintig weerdiensten de Europese reiziger op naderend weersonheil. Voorheen opereerden de diensten afzonderlijk van elkaar en de uitdaging was de informatie eenduidig en op Europese schaal te presenteren. Dat bleek niet eenvoudig. Hoe breng je complexe (lees: meteorologische) informatie voor een specifieke doelgroep (lees: de Europese reiziger) over? Met kleurcodes, iconen en tekst wordt de reiziger op Meteoalarm geïnformeerd. Toch zijn er onderdelen die nog steeds lastig blijken, zoals de gebruikerscontext. Wat voor een Noor een onschuldige sneeuwbui is kan voor een Portugees reden zijn de reis af te zeggen. Meteoalarm is er echter in geslaagd een aansprekend concept neer te zetten dat veel bezoekers trekt.

'Simple-is-not-easy'

De drinkwatervoorziening is in grote delen van de wereld een nijpend probleem. Een probleem dat vaak van praktische aard is en relatief eenvoudig kan worden opgelost, bijvoorbeeld door handpompen te plaatsen. Toch staan veel van die handpompen kapot of werkloos in de woestijn, aldus Mark Westra van de Werkgroep Ontwikkelingstechnieken. Mark Westra ontwikkelt lesmateriaal voor ontwikkelingswerkers in ondermeer Tanzania. De moeilijkheid van kennisoverdracht aldaar is dat je niet weet wat de toehoorders weten. Hoe draag je technische kennis over een waterpomp over aan mensen met een totaal andere achtergrond, opleiding en taal? Door bijvoorbeeld een mix te maken van lesmateriaal. Een mix van technische tekeningen, video en foto's. 'Smart-tech', aldus Westra. Niet 'high' of 'low', maar wel slim gebruik maken van bestaand materiaal dat op de doelgroep is afgestemd.

Kaart

Of het nu gaat om regenbuien boven Nederland, de bevolkingsdichtheid in Twente of een routebeschrijving naar een congrescentrum, kaarten worden ingezet als hulpmiddel om vragen te beantwoorden. En terecht, want kaarten zijn in veel gevallen effectiever dan tekst.

Volgens Corné van Elzakker zit de moeilijkheid in de vertaling van veel en complexe informatie naar een duidelijke visuele taal, een cartografische grammatica, waarmee inzicht wordt gegeven aan de gebruiker van de kaart. En dan nog het liefst op een aantrekkelijke manier. Dat gebeurt al lang niet meer alleen op papier. Sterker nog, de meeste kaarten verschijnen nu op beeldschermen. Hierdoor zijn kaarten niet alleen interactief en dynamisch geworden, maar met een internetaansluiting ook nog eens actueel geworden.

Als de kaart voor exploratie of analyse wordt gebruikt dan is het essentieel dat de kaart op gebruik is getest. Volgens van Elzakker is gebruikersonderzoek relatief nieuw in het cartografische veld, maar leidt het tot bruikbare inzichten. Over de overdaad aan visuele details op navigatiesystemen bijvoorbeeld. Uit onderzoek bleek dat gebruikers de gedetailleerde weergave maar verwarrend vonden. Het is nu aan de kaartenmaker hier een gepast alternatief voor te vinden.

De gebruiker

Informatie over de weersverwachting, een waterpomp in de Sahara of een routebeschrijving naar een congrescentrum, de achterliggende boodschap is steeds hetzelfde.

• Stem informatie af op het doel van de gebruiker. Iemand die een waterpomp gaat gebruiken, heeft andere informatie nodig dan iemand die hem moet kunnen repareren.
• Maak informatie begrijpelijk: ingewikkelde technische zaken moeten worden uitgelegd in termen die gebruikers begrijpen. Daar red je mensenlevens mee, zo bleek uit het verhaal van Mark Westra.
• Bied informatie aan in de juiste vorm. Al sinds de Egyptenaren wordt over techniek niet alleen in taal gecommuniceerd maar ook in beeld. Sinds de komst van audiovisuele media kan beeld bovendien bewegend zijn in de vorm van video of animatie en sinds die van de computer ook interactief.

Een lichte sneer was er op het eind van de conferentiedag naar ontwerpers van producten en diensten. Helaas blijkt er nog altijd technische informatie nodig te zijn bij de producten en diensten die uit de koker komen van ontwerpers. Zolang dat nodig is bieden technische schrijvers echter uitkomst.

De presentaties zijn op de conferentiesite beschikbaar, maar helaas alleen voor STIC-leden.