Het begrip 'user experience' (kortweg: UX) heeft net zoveel definities, omschrijvingen en inhouden als je maar wilt. UX is (nog) vaag, algemeen en diffuus. Enige consistentie, overeenstemming of standaardisatie van wat het precies is is dan ook vereist. In de komende jaren kristalliseert het begrip zich zeker verder uit. Net zoals dat met bruikbaarheid ('usability') is gebeurd. Volgens een norm van het internationale organisatie voor standaardisatie (ISO 9241-11) is bruikbaarheid "(...) de effectiviteit, efficiëntie en tevredenheid in een specifieke context." Onderzoek, onderwijs en de beroepspraktijk dragen bij aan verder begripsontwikkeling.

Europees onderzoek en UX

Vooral HCI-onderzoek houdt zich meer en meer met UX bezig, zowel in de Verenigde Staten als in Europa. Veel Europees onderzoek wordt vanzelfsprekend mogelijk gemaakt door 'Brussel'. Zo zijn in het kader van het onderzoeksproject MAUSE ('Towards the MAturation of Information Technology USability Evaluation') de afgelopen twee jaar workshops over UX gehouden. Van beide bijeenkomsten zijn inmiddels uitgebreide papers verschenen, waarin men meer greep op UX probeerde te krijgen en allerlei facetten werden belicht.

Inmiddels is er een 'Special Interest Group UX' (met een eigen wiki) opgezet voor Europese onderzoekers en beroepsbeoefenaars. Voor Nederland is Arnold Vermeeren (TU Delft) één van de initiatiefnemers. Ter voorbereiding op een CHI 2008 workshop (Florence, 5-10 April 2008) formuleerde de groep interessante stellingen over UX om het begrip beter in kaart te brengen.

Virpi Roto (Nokia Research Center) zette ze op een rijtje.

A - UX als onderzoeksveld

• UX is een belangrijk onderzoeksveld.
• UX is een opkomend veld zonder formele kennis.
• UX moet worden gedefinieerd of gestandaardiseerd.
• UX is een term die nog te algemeen is om te begrijpen.

B - Relaties met andere vakgebieden

• Bruikbaarheid is onderdeel van UX.
• UX kan het beste in termen van marketing worden beschouwd.
• UX hangt samen met bestaande kwaliteitsbenaderingen in engineering.
• Oplossingen van UX-vraagstukken bevatten management en organisatorische strategieën.

C - Experience design

• We kunnen geen UX ontwerpen, maar we ontwerpen voor UX.
• UX is gebaseerd op gebruikersgericht ontwerpen ('User-Centered Design').

D - Tijdsdimensie van UX (tijdelijk of permanent)

• UX is een tijdelijk gevoel van een gebruiker tijdens interactie met een systeem.
• UX is een gevoel van een gebruiker na interactie met een systeem.
• UX is een houding ten opzichte van een gebruikt systeem.
• UX is een emotionele band met een gebruikt systeem.

E - Wat bepaalt een goede UX?

• Verwachtingen bepalen de UX.
• Het verkregen voordeel bepaalt de UX.
• Het verkregen plezier bepaalt de UX.
• De verkregen functionele en emotionele waarden bepalen de UX.
• De verhouding tussen de verkregen waarde en geleverde inspanningen (zoals geld) bepaalt de UX.

Genoeg stof voor discussie.