Vaktaal in het Nederlands
Veel professionals in user experience design hanteren doorlopend Engelse termen, begrippen of formuleringen als ze het over hun werk hebben. Dat is logisch, want het vakgebied ontwikkelt zich voornamelijk in het Angelsaksische taalgebied. En zolang het voor eigen, intern gebruik is is dat ook geen enkel probleem.
Maar voor buitenstaanders (bijvoorbeeld opdrachtgevers) zijn de vaktermen niet altijd even makkelijk te begrijpen en werkt het vervreemdend. Het is voor hen niet alleen vaktaal maar ook nog in een taal die hun moedertaal niet is. En dat terwijl er voor een term of begrip een uitstekende, ingeburgerde Nederlandstalige variant bestaat, zoals venster voor 'window'. Bij andere (vaak relatief nieuwe) ligt het wat lastiger.
Als het vakgebied zich ook in het Nederlands wil ontwikkelen dan is het goed na te gaan welke woorden en begrippen in het Nederlands ook de lading dekken. In sommige gevallen is een simpele één-op-één vertaling voldoende, zoals bij interactie-ontwerp ('interaction design'), informatie-architectuur ('information architecture') of grafische vormgeving ('visual design'). Langzamerhand raken ook Nederlandstalige varianten ingeburgerd van begrippen die steeds belangrijker worden, zoals gebruiksvriendelijk ('user friendly'), bruikbaarheid ('usability') en toegankelijkheid ('accessibility').
Maar er zijn ook begrippen en termen die regelmatig door specialisten worden gebruikt waarvoor (nog) geen adequate vertaling is gevonden, danwel een vertaling die nog niet echt is ingeburgerd. Kortom, een vertaling die uitstekend de lading dekt en die bij gebruik ook de juiste associaties oproept.
We hebben een aantal van deze begrippen op een rijtje gezet. De uitdaging is een vertaling te vinden die aan de betekenis van het begrip recht doet en tegelijkertijd natuurlijk overkomt. En vanzelfsprekend hebben we het hier niet over begrippen als computer, printer of SMS.
Top 25 kandidaten
- breadcrumb navigation
- card sorting
- co-creation
- content management
- customer experience
- deliverables
- enterprise information architecture
- experience design
- expert review
- folksonomy
- high-fidelity prototype
- homepage
- landing page
- mood board
- podcast
- prototyping
- site map
- splash page
- storyboard
- tagging
- user experience
- user experience design
- user interface
- user performance
- wireframe
Meer kandidaten voor te vertalen vaktermen, begrippen en formuleringen zijn vanzelfsprekend welkom.
Trackback
De URI om een Trackback naar dit bericht te sturen is: http://www.ddux.org/artikelen/archive/2007/07/25/vakjargon-in-het-nederlands/trackbackVertalen
Het vertalen van termen vind ik vaak weinig zinvol, omdat je dan al snel uit komt op termen waarvan niet iedereen de betekenis exact kan duiden terwijl men de Engelse term vaak al kent. Wanneer er echter een bestaande Nederlandse equivalent voorhanden is, dan voel ik me aan de integriteit van onze prachtige taal verplicht deze ook te gebruiken. Overigens moeten woorden in een buitenlandse taal in het Nederlands altijd gecursiveerd worden. Helaas wordt daar meestal de apostrof (verkortingsteken) voor misbruikt.
Ik zal er een paar aardige woorden uitlichten die ik zelf weleens gebruik:
- Kruimelpadnavigatie/broodkruimelnavigatie (breadcrumb navigation)
- Samenwerkingsverband (dekt in veel gevallen de beteknis van co-creation)
- Klantbeleving (customer experience)
- Deskundig advies (dekt vaakt de lading van expert review)
- Waarheidsgetrouw/realistisch prototype (high-fidelity prototype)
- Landingspagina (landing page)
- Beeldverhaal (storyboard)
- Gebruikerservaringsontwerp (user experience design)
- Draadmodel (wireframe)
Goed initiatief, aantal suggesties
Als er goede Nederlandse vertalingen van zijn waarbij de volledige betekenis van het woord behouden blijft, kunnen die vertalingen ook inburgeren.
Vandaar waarschijnlijk ook deze oproep voor Nederlandse alternatieven.
Ik vind veel van de nu al genoemde alternatieven erg duidelijk en goed. De Nederlandse termen zijn makkelijker te begrijpen voor een leek, omdat je de emoties en betekenissen van woorden van je eigen taal beter kent.
Een aantal suggesties:
- experience design - Belevingsontwerp
- site map - Overzichtspagina (want daar komt een sitemap vaak op neer, maar de Engelse term is waarschijnlijk al bekend bij mensen)
- splash page - Openingspagina (dekt niet hele betekenis)
- tagging - Labelen
- user experience - Gebruikerservaring
- user experience design - Gebruikerservaringontwerp (leuk dat je in het Nederlands alle woorden aan elkaar plakt)
- wireframe - Draadmodel (of komt dat woord uit het 3D jargon?)
Enkele bedenkingen
Leuke denkoefening. In het lijstje zie ik een aantal woorden staan die volgens mij liefst onvertaald blijven. Ofwel omdat de klant ze toch al kent, ofwel omdat de klant ze - nadat je de term verklaard hebt (wat overigens ook voor Nederlandse woorden vaak nodig zal blijken!) - vervolgens ook elders zal tegenkomen en zich dan sneller opnieuw de betekenis zal herinneren. Om die reden denk ik dat het helemaal geen zin heeft om woorden als tagging of podcast te vertalen.
Sommige woordjes lijken me dan weer wel interessante kandidaten om te vertalen: 'kruimelspoor' vind ik een heel mooi Nederlands woord voor een 'Breadcrumb navigation' (hoewel ze allebei om uitleg vragen). En waarom zou je storyboard niet vertalen als draaiboek en user experience als gebruikerservaring?
'Homepage' is een geval apart. In Nederlandse literatuur zie ik het soms vertaald als 'startpagina', maar dat is nu net Microsoft-jargon voor de pagina die je te zien krijgt bij het opstarten van Internet Explorer ("Instellen als startpagina"). Blijf dus alsjeblief homepage gebruien als je het hebt over de 'homepage' van een website ;) Iedereen is inmiddels vertrouwd met dat woord.
Ik vind:
1) als het woord in het alledaagse internetgebruik is ingeburgerd (denk aan podcast, tagging of zelfs 'splash page'), dan heeft vertalen geen enkele zin.
2) als er een voor de hand liggende vertaling bestaat (storyboard > draaiboek), dan zou ik ervoor pleiten om die te gebruiken. Iedereen zal begrijpen wat je bedoelt.
3) Specifiek vakjargon (expert review, wireframe, content management) hoef je niet te vertalen. Misschien moet je klanten het woord uitleggen, maar die kennis zal hen later ook nog van pas ksomen. Uitleggen moet je het sowieso aan wie niet vertrouwd is met de termen.