Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

DISCLAIMER: DdUX.org werkt optimaal met 'standards compliant' browsers (zoals Firefox, Camino, Opera en Safari). Er wordt hard gewerkt om de site ook in recente versies van Internet Explorer bruikbaar te maken.

DdUX: Design for digital User eXperience

Onderdelen
Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home Artikelen Archief 2007 Maart 26 WATIS: 'usability' & 'user experience'

WATIS: 'usability' & 'user experience'

Redactie, 26-03-2007

Discussies over het gebruik en de kwaliteit van technologische hulpmiddelen worden elk decennium door een nieuwe generatie van specialisten gevoerd. Met de toename van het Webgebruik zijn nieuwe experts opgestaan met hun eigen ideeën over een kwalitatief ontwerp van informatiesystemen. In de tijd van de desktopapplicaties dachten vooral HCI'ers (specialisten op het snijvlak van informatica en psychologie) na over het bruikbaarheidsideaal. Nu een nieuwe groep deskundigen zich aandient zijn zij niet gestopt met nadenken. Alleen doen ze het nu in groepsverband: 'Usability Professionals' Association'. De Webspecialisten zijn nog zoekende. Ze vinden de term 'user experience' (UX) interessanter dan bruikbaarheid.

Vanzelfsprekend sluiten de UX-denkers bruikbaarheid niet uit. Ze vinden alleen dat het bij lange na niet voldoende is. Bruikbaarheid is voor hen 'slechts' een onderdeel van de UX, zoals in de facetten van UX uitgewerkt door Peter Morville is te zien. Sommigen vinden zelfs dat aandacht voor bruikbaarheid of voor de UX twee geheel verschillende resultaten oplevert.

In de praktijk wordt bij het ontwerp voor bruikbaarheid van een interface de nadruk vooral gelegd op taken, interactie en het voorkomen van problemen of fricties tijdens het gebruik. Ontwerpen voor UX legt de aandacht vooral op een positieve beleving en ervaring tijdens en vooral na het gebruik. Ook bestaat het idee dat bruikbaarheid van applicaties vooral is gericht op cognitieve factoren, terwijl UX'ers zich ook met andere ontwerpdimensies bezighouden zoals de affectieve, sociale en emotionele.

Naarmate meer mensen voor veel meer doelen dan alleen voor hun werk de toenemende technologische mogelijkheden gebruiken wordt de menselijke factor bij een succesvol gebruik van hulpmiddelen een stuk ingewikkelder. Door deze extra complexiteit moet er ook meer worden nagedacht over andere aspecten dan alleen taakuitvoering.

Soms kan een idee uit een ander werkterrein duidelijkheid brengen. De managementtheorie van Fredrick Hertzberg (de motivation-hygiene theorie geheten) biedt hier een aardig aanknopingspunt. Zijn theorie heeft betrekking op het onderscheid tussen factoren die werknemers motiveren ('satisfiers') en factoren die hen demotiveren ('dissatisfiers'). Zo blijkt een laag salaris op den duur tot ontevredenheid te leiden, terwijl erkenning in het werk motiverend werkt. Het aardige van de theorie is dat het omgekeerde niet het geval is: een hoog salaris motiveert op den duur niet meer.

In analogie kan bruikbaarheid als een 'hygiene factor' worden gezien, die alleen bij het ontbreken ervan tot ontevredenheid, frustratie en boosheid leidt. Motiverende factoren die tot tevredenheid, plezier en blijheid leiden zijn dan eerder de UX-factoren, zoals betrouwbaarheid, aantrekkelijkheid en zelfs schoonheid. Vanuit een ontwerpperspectief op gebruikersinterfaces kan worden gesteld dat als het gebruik probleemloos verloopt de gewenste UX nog niet vanzelfsprekend is.

Een aardig overzicht van de discussie over de relatie tussen bruikbaarheid en UX is te vinden in een artikel van Jesper Rønn-Jensen 'Definition of User Experience Revisited', waarin hij alles nog eens netjes op een rijtje zet.

Trackback

De URI om een Trackback naar dit bericht te sturen is: http://www.ddux.org/artikelen/archive/2007/03/26/watis-usability-user-experience/trackback

Powered by Plone CMS, het Open Source Content Management Systeem

Deze site voldoet aan de volgende standaarden: