Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

DISCLAIMER: DdUX.org werkt optimaal met 'standards compliant' browsers (zoals Firefox, Camino, Opera en Safari). Er wordt hard gewerkt om de site ook in recente versies van Internet Explorer bruikbaar te maken.

DdUX: Design for digital User eXperience

Onderdelen
Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home Artikelen Archief 2007 Februari 28 Ontwerpers verliezen hun controle

Ontwerpers verliezen hun controle

Redactie, 28-02-2007

Het is algemeen geaccepteerd dat het ontwerp van functies en informatie de werking, de interactie en het gebruik ervan bepaalt. Aangenomen wordt dat feitelijk gebruik het ontwerp onveranderd laat. Maar meer en meer zien informatie, produkten en diensten het daglicht waar niet de ontwerper maar de gebruiker het ontwerp bepaalt. En dat is voorafgaande aan de lancering ervan meestal onvoorspelbaar.

Het gevolg van deze verschuiving is dat ontwerpers hun controle op het ontwerp zullen moeten opgeven. Zij doen er goed aan er van uit te gaan dat zij niet de gebruikservaring ontwerpen, maar dat hun ontwerpen gedragingen, ervaringen en belevingen van mensen alleen mogelijk maken. Ze bieden er alleen een kader of context voor en faciliteren het.

Oude tijden

In het nabije verleden was het gedrag van sitebezoekers beïnvloeden en controleren gebaseerd op de gedachte op het juiste moment, de juiste functie en informatie aan te bieden. Bedenkers van publieke sites wilden zoveel mogelijk bezoekers binnenhalen en ze daarna zo lang mogelijk vasthouden ('stickyness'). Verwijzingen naar bijvoorbeeld externe sites waren uit den boze want dan 'verdwenen' de bezoekers weer. Sites met een voorwaarde tot registratie zijn er daarom legio.

Ontwerpers willen de gebruiksbeleving bepalen. Twee voorbeelden: (1) Het is nog niet zo lang geleden dat plaatjes op sites tekstuele informatie bevatten, omdat ontwerpers de typografische kwaliteit wilden garanderen. (2) Veel ontwerpers hebben een voorkeur voor het gebruik van Flash omdat hierdoor ongewenst of onvoorzien gebruik van functies, informatie en vormgeving (bijna) onmogelijk wordt.

Nieuwe tijden

Maar de tijden veranderen. Eerst konden gebruikers alleen voorkeuren, instellingen of specifieke aanpassingen uitvoeren om de werking van een programma toe te snijden op individueel gebruik. Nu kunnen zij functies en informatie op manieren gebruiken, die niet of nauwelijks door een ontwerper kunnen worden gecontroleerd of waar een ontwerper vooraf geen rekening mee heeft kunnen houden. Vanuit een ontwerpperspectief zijn applicaties met voorkeuren, instellingen of aanpassingen gesloten systemen, waarvan de ontwerper alle gebruiksmogelijkheden vooraf doordacht en het ontwerp daarop aanpaste. Bij het ontwerp van nieuwe applicaties moet worden nagedacht over de vele gebruiksmogelijkheden, waardoor de ontwerpruimte een open karakter heeft gekregen. Dat maakt het er voor ontwerpers niet eenvoudiger op.

Veel initiatieven op het Web laten een verschuiving zien van de controle door de ontwerper naar die van de gebruiker. Zo eisen gebruikers RSS-feeds om zelf hun informatiestroom te regelen. Ze willen inhoud van eigen 'tags' voorzien, zodat de organisatie van informatie aan hun eigen eisen en ideeën voldoet ('folksonomies').

Maar niet alleen mensen bepalen zelf hoe ze functies en informatie gebruiken. Ook websites zijn nu een mogelijke gebruiker en hergebruiken functies en inhoud als dat met een zogeheten API ('Application Programming Interface') mogelijk is. Met bestaande functies en inhoud van een site een nieuwe maken is een zogeheten 'mash-up'. Een veelgenoemd voorbeeld is HousingMaps, dat de advertenties van Craigslist combineert met de cartografische informatie van GoogleMaps. Zo combineren mash-ups op onvoorziene en innovatieve manieren bestaande functies en informatie tot nieuwe diensten.

Een krachtig pleitbezorger om de ontwerpcontrole op te geven is Peter Merholz, die in zijn 'How I Learned To Stop Worrying and Relinquish Control' de verschuiving eerder als een voordeel dan als een nadeel voor ontwerpers ziet.

Trackback

De URI om een Trackback naar dit bericht te sturen is: http://www.ddux.org/artikelen/archive/2007/02/28/ontwerpers-verliezen-hun-controle/trackback

RE: Ontwerpers verliezen hun controle

door Bert Mulder op 10-03-2007 15:35
Het is opmerkelijk dat de tekst van het artikel kan gelden voor veel meer onderwerpen: kranten verliezen controle over content wanneer lezers eigen bijdragen gaan leveren, of buiten de krant om eigen producten maken. Overheden verliezen controle nu burgers steeds vaker meerpraten en bijdragen aan beleid. Enkele jaren geleden was het onderwerp actueel bij product design en bij het eerste denken over 'design management'. In het Europese 'Living Labs' project wordt de gebruiker nu actief opgezocht en hele wijken gebruikt als interactieve laboratoria waar gebruikers permanent deel uitmaken van het ontwerpproces: 'a new innovation system'. (http://www.cdt.ltu.se/projectweb/4421cddc626cb/Main.html) Het verliezen van controle betekent ook altijd het [her]winnen van controle: wat zijn de UI eisen aan nieuwe gereedschappen waarmee gebruikers zelf hun UI aanpassen? Welke gereedschappen stimuleren 'goed design' door gebruikers?

Powered by Plone CMS, het Open Source Content Management Systeem

Deze site voldoet aan de volgende standaarden: